دسته‌بندی نشده

رسانه‌های سایبری و تغییر قدرت

به گزارش روابط عمومی ماهنامه علمی تخصصی مدیریت رسانه مهدی قمصریان مدیر مسؤل این ماهنامه در سرمقاله شماره ۱۶ نوشت :
در۷ اسفند شاهد انتخاباتی بودیم که برای نخستین‌بار اکثر رأی‌دهندگانش کاربران اینترنت و دارندگان تلفن‌های هوشمند هستند.به عقیده کارشناسان این انتخابات بیش از هر انتخابات دیگری متأثر از اینترنت و رسانه‌های اجتماعی بود. شایدشرایطخاصاینانتخاباتباعثشدشانس موفقیت کاندیداهای زن، مستقل و جوان افزایش یابد که با هزینه تبلیغاتی کمتر و با تمرکز بر شبکه‌های اجتماعی رأی بیشتری را به خود اختصاص دادند.
دلایل تأثیر شگرف اینترنت بر فضای سیاسی قابل تحلیل و بررسی است. برای نشان دادن میزان استفاده از اینترنت در یک جامعه معیارهای مختلفی تعریف شده است. یکی از این معیارها «ضریب نفوذ» است که نشان‌دهنده تعداد دستگاه‌های متصل به اینترنت به نسبت تعداد جمعیت است.
حدفاصل سال‌های۱۳۸۸تا۱۳۹۳میزان استفاده ایرانی‌ها از اینترنت رشد عجیبی را شاهد بود، این رشد نه‌تنها در افزایش ضریب نفوذ اینترنت از۲۶٪به۵۳٪بلکه در افزایش سرعت متوسط اینترنت نیز مشهود بوده است که در نهایت «شاخص کاربری اینترنت» یعنی حاصل‌ضرب ضریب نفوذ در سرعت متوسط اینترنت بیش از۳۰برابر شد.
از نیمه دوم سال۹۳اپراتورهای تلفن همراه اقدام به ارائه‌ سرویس‌های اینترنت پرسرعت کردند. ارائه اینترنت پرسرعت برروی موبایل از یک‌سو و محبوبیت بالای اپلیکیشن‌های موبایل از سوی دیگر باعث شد تعداد کاربران تلفن‌های هوشمند که در آغاز سال۹۳تنها دو میلیون نفر بود با رشد ده برابری در بهار سال۹۴به بیست میلیون نفر برسد و با همین رشد بنابه تخمین خسرو سلجوقی از اعضای هیئت‌مدیره سازمان فناوری اطلاعات تعداد کاربران تلفن هوشمند اکنون به چهل میلیون نفر رسیده است.
تجمیع عوامل مؤثر در دسترسی ایرانیان به اینترنت، یعنی افزایش شمار کاربران، سهولت دسترسی آنان به برنامه‌های رسانه‌اجتماعی نظیر اینستاگرام، تلگرام و سایر اپلیکیشن‌ها و افزایش شاخص کاربری و فراگیری تلفن‌های هوشمند و اینترنت همراه درکنار هم باعث افزایش ناگهانی وزن اینترنت و موبایل برفضای انتخابات شد، پدیده‌ای که در تاریخ سیاسی ایران کم‌سابقه است.
قدرت در جهان امروزی معنای گذشته خود را از دست داده است و این تغییر مفهوم از قدرت به دلیل رشد سریع فضای سایبر و ایجاد زمینه‌ها‌ی جدید و مهم در سیاست است. این سخن «جوزف نای»، استاد برجسته دانشگاه «هاروارد» آمریکا است.
ویژگی‌هایی همچون هزینه‌ پایین ورود، گمنامی و نامتقارن بودن در آسیب‌پذیری موجب ‌شده بسیاری در عصر کنونی بر این بعد از قدرت تمرکز کنند، به‌خصوص اینکه بازیگران کوچک‌تر در فضای سایبر نسبت به حوزه‌های سنتی‌تر ظرفیت و توان بیشتری برای اعمال قدرت سخت و نرم دارند.
ازسوی دیگر حوزه‌ سایبر یک محیط مصنوعی جدید و غیرقابل پیش‌بینی است؛ از جهتی نیز ویژگی‌های فضای سایبر برخی از اختلافات قدرت بین بازیگران را کاهش داده و نمونه مناسب و خوبی از پراکندگی قدرت را به نمایش می‌گذارد.
ماه‌ها قبل بود که مدیر گوگل در سخنانی به سیاستمداران هشدار داد که رأی‌دهندگان، همان کاربران اینترنت هستند که به منابع اطلاعاتی عظیمی دسترسی دارند. وی همچنین در مصاحبه‌ای با روزنامه «فاینشنال تایمز» اظهار داشت: بسیاری از سیاستمداران هنوز به درستی با پدیده اینترنت آشنا نشده‌اند و معمولاً از طریق فرزندان و یا همکاران خود در مورد اینترنت اطلاعات کسب می‌کنند.
در دنیای معاصر و عرصه حاکمیت فناوری و تکنولوژی، رسانه‌ها بار اصلی سیاست‌ورزی را بر دوش دارند. حجم قابل‌توجهی از مراودات و پیام‌های سیاسی از مقابل دیدگان مردم عبور کرده و به رهبران سیاسی و تصمیم‌گیرندگان می‌رسد. دریافت‌کنندگان نیز متقابلاً پاسخ‌های خود را در بسته‌های رسانه‌ای آماده کرده و برای طرف مقابل ارسال می‌کنند. در این شرایط میزان بهره‌مندی ایران به‌ویژه در حوزه‌های حاکمیتی از مزایای بی‌حد و حصر و امتیازات قابل دریافت از طریق ارتباطات رسانه‌ای و حضور فعال در عرصه‌های خبری در وضعیت مناسبی نیست.
به همین منظور لازم است در کوتاه‌ترین زمان ممکن حلقه‌های مفقوده و نقایص موجود در فرایند ارتباطات رسانه‌ای تکمیل شود. در این مسیر پتانسیل‌های فراوانی در بخش‌های دانشگاهی و رسانه‌ای و همچنین ظرفیت‌های دست‌نخورده‌ای در بخش‌های مختلف کشور وجود دارند.
این یادداشت برداشتی از مقالات متعدد و گزارش‌های پیرامون موضوع بالا است که منابع آن در دفتر ماهنامه موجود است.